Historia Berdyczowa

berdichev city coa n9078... Berdycz?w. Niewielkie stare miasto.

 

Tyszkiewiczowie i Radziwi??owie, Balzac i Ha?ska, Szolem Alejchem i Grossman, Palej i Krzywonos, Czajkowski i Conrad, Pu?aski i Grabowski, Kraszewski i Rakowecki, Karpenko-Kary i Durow, Urycki  i Kosowski, Petlura i Szczors, Skoropadski i Pi?sudski – kt?? nie chodzi? twymi ulicami? W swym czasie widzia?e? niema?o: by?y okresy wzrostu i ci??kie czasy upadku. R?wnie? w wydaniach encyklopedycznych, w dobrych dzie?ach literackich i naukowych wspominano o tobie nie jeden raz.

Szolem Alejchem ?artobliwie nazywa? Berdycz?w „?ydowskim Pary?em”.

A rosyjski pisarz Friedrich Gorenstein napisa?: "Ca?a ta brzydka cha?upa Berdyczowa dla cz?owieka, kt?ry przyjecha? ze stolicy, faktycznie wydaje si? g?r? ?mieci, ale zacznijcie rozk?ada? go na cz??ci, a zobaczycie, ?e zohydzone oblane ?ciekami schody, kt?re prowadz? do pochylonych drzwi tej cha?upy, u?o?ono z przepi?knych marmurowych p?yt przesz?o?ci, kt?rymi chodzili kiedy? prorocy, na kt?rych sta? kiedy? Jezus z Nazaretu”.

Ka?de miasto jest bogate w ludzi. W petycji o nadaniu  dla Berdyczowa statusu miasta jeszcze w 1843 roku by?o napisane: ”W?r?d naturalnych bogactw trzeba wymieni? naturaln?  m?dro??  mieszka?c?w. To przyniesie przez osi?gni?te sukcesy wielk? korzy?? dla pa?stwa i os?b prywatnych”.

150100Zauwa?y? to r?wnie? polski pisarz Micha? Czajkowski urodzony niedaleko Berdyczowa. ”Dziwnymi wydawa?y si?  w tamte czasy Berdyczowskie okolice: pe?nia ?ycia jest w ludziach,  rozwini?ta wyobra?nia jest  w szlachcie, a orygina??w tak du?o, ?e wydawa?o si?  rozrzucono worek z nimi na berdyczowskim jarmarku. Berdycz?w z Hnilopiati? by? podobny do Stambu?u z Bosforem: kto go odwiedzi?, nigdy nie zapomni …

To jest niemo?liwe, aby nie pami?ta? o tym ?ydowskim Berdyczowie. Jestem ju? stary ale wci?? marz? o nim, on  niby na ?ywo powstaje przed moimi duchowymi oczami, jakbym by? tam wczoraj i kocham go tak, jak bym mia? tam ?y? i umiera?. "

Dat? powstania miasta jest 1545 rok, wtedy to miasto by?o wspomniane w lustracji Wojew?dztwa Kijowskiego i w opisie ?ytomierskiego zamku.

Wygodne po?o?enie geograficzne przyczyni?o si? do szybkiego rozwoju miasta. W 1846 roku w Berdyczowie mieszka?o 41 tys. os?b, podczas gdy liczba ludno?ci w Kijowie wynosi?a 50 tysi?cy mieszka?c?w. Wed?ug liczby ludno?ci w po?owie XIX wieku Berdycz?w zajmowa? pi?te miejsce, ust?puj?c jedynie takim miastom jak Kij?w, Chark?w, Odessa i Miko?aj?w.

W 1801 roku Senat "ustanowi? Berdycz?w HANDLOWYM miejscem w Europie", a w 1845 roku otrzyma? status miasta (prawa miejskie).

W?r?d mieszka?c?w dominowali ?ydzi (w 1897 r. stanowi?y oni 78% ludno?ci), w?r?d kt?rych miasto nazywane by?o Jerozolim? Wo?ynia.

W Polsce miasto wspominano w powiedzeniu "Pisz na Berdycz?w".

Miasto s?yn??o w ca?ej Europie z jarmark?w. W ci?gu roku odbywa?o si? ich do 10. Najwa?niejszymi by?y Onufriewski i Uspienski (Wniebowzi?cia NMP), kt?re trwa?y 6 tygodni, Kosmodemja?ski, Jorda?ski i Pochwalny trwa?y 3 tygodnie. Tutaj przyje?d?ali kupcy nie tylko z r??nych cz??ci Imperium Rosyjskiego, ale tak?e z Austrii, Turcji, Niemiec i innych kraj?w.

Rozmaito?? towar?w na berdyczowskich jarmarkach robi?a wra?enie: zbo?a, len, we?na, konie, owce, byd?o, sk?ry, drewno, naczynia kuchenne, smo?a, cukier, tkaniny, sukno, jedwab, p?ugi, kosy, wyroby z  ?elaza, bi?uteria i wielu innych. Z zagranicy kupcy  przywozili meble, kaw?, tyto?, orzechy, owoce cytrusowe, wino, odzie?. Ale przedmiotem najwi?kszej dumy by?y konie. Jak napisa? Micha? Czajkowski, ca?a Gwardia Petersburska  je?dzi?a na koniach kupionych w Berdyczowie.

W mie?cie znajdowa?a si? wielka ilo?? legalnych i nielegalnych magazyn?w, czemu sprzyja?a wielka ilo?? katakumb w podziemiach, wybudowanych w ?redniowieczu w celu ochrony przed atakami wrog?w.

Prawdopodobnie w dawnych czasach Berdycz?w nazywano Jerozolim? Wo?ynia, poniewa? tutaj zosta?y wybudowane prawos?awne, katolickie oraz ?ydowskie ?wi?tynie.

W roku 1748 na koszt Barbary Radziwi??owej by?a wybudowana cerkiew ?w. Miko?aja, w kt?rej mie?ci? si? zabytkowy obraz Miko?aja Cudotw?rcy. W 1836 r. w dzielnicy miasta o nazwie Zagrebela wybudowano cerkiew ?w. Tr?jcy. A w 1837 r. na miejscu drewnianego wybudowano Katedr? Wniebowzi?cia, kt?ra zosta?a zniszczona w okresie w?adzy radzieckiej.29248077

Pod koniec XIX w. w mie?cie dzia?a?o 10 synagog i 70 dom?w modlitwy, w?r?d kt?rych wyr??nia?a si? jedna z pierwszych w Imperium Rosyjskim, ch?ralna synagoga, wybudowana w 1850 r. Dzi? natomiast Berdycz?w sta? si? Centrum pielgrzymek ?yd?w Chasyd?w, kt?rzy przybywaj? tu modli? si? do grobu ?w. Lewi Izaaka Berdyczowskiego.

Dla katolik?w Berdycz?w jest cenny i wyj?tkowy dzi?ki Narodowemu Sanktuarium Matki Boskiej Berdyczowskiej oraz Ko?cio?a ?w. Barbary

Pielgrzymi prawie z ca?ej Europy przybywaj? pok?oni? si? Matce Bo?ej Berdyczowskiej. „Czym dla Polski jest Cz?stochowa, dla Litwy Ostra Brama, tym dla Ukrainy jest Przecudny Obraz B?ogos?awionej Matki Bo?ej z Berdyczowa od Karmelit?w Bosych – stolica i moc niesko?czonego mi?osierdzia i niezliczonych cud?w opieki” – pisa? ojciec Wac?aw Nowakowski.

Wko?ciele ?w. Barbary, wybudowanym tak samo jak cerkiew ?w. Miko?aja na koszt Barbary Radziwi??owej, 2 marca 1850 r. pra?at Wiktor O?arowski udzieli? 29248105?lubu szlachetnemu francuskiemu hrabiemu Honore de Balzak z polsk? hrabin? Rzewusk?-Ha?sk?, wdow? i w?a?cicielk? wsi Werzchownia.

Swoj? cz?stk? do budownictwa tego ko?cio?a wzni?s? bogaty kupiec Rubinstein, kt?ry przyj?? wiar? katolick?. By? on przodkiem s?ynnych rosyjskich kompozytor?w, pianist?w i dyrygent?w Antona i Miko?aja Rubinstein?w.

… Du?o wody up?yn??o z tamtych czas?w w rzece …….. Du?o ciekawego zobaczy? podczas swych dni Berdycz?w. Bez zmian tylko osta? si? nad rzek? …….. Klasztor  Karmelit?w Bosych, rozbrzmiewaj? nad miastem dzwony cerkiew i ko?cio?a ?w. Barbary.